استان مرکزی، با پیشینهای غنی و جایگاه ویژه در تاریخ ایران، گنجینهای از آثار تاریخی و فرهنگی را در خود جای داده است. این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی و اهمیت سیاسی و تجاری در طول تاریخ، شاهد رویدادهای مهمی بوده و یادگارهای بینظیری از دوران مختلف، از پیش از اسلام تا دوره های اسلامی و قاجار را حفظ کرده است. در این سایت به بررسی موزه های شهرستان اراک، پایتخت این استان پرداخته و اطلاعاتی برای گردشگران علاقهمند ارائه میدهیم.
حمام چهار فصل از آثار تاریخی شهر اراک و مربوط به اواخر دوره قاجار است.
این بنا توسط حاج محمدابراهیم خوانساری در زمان احمد شاه قاجار بنا نهاده شدهاست. این حمام در خیابان شهید دکتر بهشتی واقع شده و در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. وجود نقاشیها و نگارههایی از چهار فصل سال که در چهار گوشه این حمام وجود دارد، علت نامگذاری این حمام بودهاست. این حمام تنها حمام کشور است که در آن قسمتی مجزا برای اقلیتهای مذهبی وجود دارد. علت ساخت این قسمت توسط بانی بنا، دیدن شستوشوی کودکی کوچک توسط مادری یهودی در فصل زمستان بودهاست. وی وقتی علت را جویا شد دریافت که یهودیان حق استفاده از حمام عمومی را ندارند، بنابراین تصمیم به ساخت حمامی برای اقلیتها در مجاورت حمام عمومی شهر گرفت.
در حال حاضر اشیایی باستانی متفاوتی از دوران پیش از اسلام و پس از اسلام همانند: سکههای دورههای مختلف تاریخی، عقدنامههای دوره قاجار، کتابها و نسخههای خطی، ظروف مسی و قلمزنی، خمرههای سفالی، لوازم ریسندگی، اسباب قدیمی حمام، دهها پیکره مربوط به مردم شناسی در این حمام نگهداری میشود. اشیای بدست آمده کاوشهای منطقه باستانی ذلف آباد فراهان از آن جمله است. علاوه بر این اسکلت انسان ۷۵۰۰ سالهای که از تپهٔ سرسختی شازند بهدست آمدهاست در این موزه نگهداری میشود.
بازدید از این حمام که در سالهای اخیر به گنجینه تبدیل شدهاست، برای همگان آزاد میباشد.
آدرس:اراک،عباس آباد،بلوار دکتر شریعتی،خیابان شهید بهشتی.
موزه سلطان آباد چهارمین موزه شهر اراک میباشد . این موزه به مناسب بیستم خرداد ماه سال ۱۳۸۵ که روز صنایع دستی نامیده شده گشایش یافت.
موزه سلطان آباد چهارمین موزه شهر اراک میباشد. این موزه به مناسب بیستم خرداد ماه سال ۱۳۸۵ که روز صنایع دستی نامیده شده گشایش یافت.
سلطان آباد نام قدیمی اراک بوده که بر آن نامگذاری شده و این موزه در سرای کاشانی بازار اراک واقع شدهاست.این سرا دارای معماری سقف و رسمی بندیهای هفت چشمه ای زیبایی است. ساختمان موزه نیز در بنایی که قدمت و معماری زیبایی داشته ایجاد شده که به جاذبههای دیدنی موزه افزوده است. موزه سلطان آباد توسط محمد مهدی باباخانی و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بنیانگذاری شده و به صورت خصوصی اداره میشود.
این موزه دارای مساحت ۱۳۰ متر مربع و تشکیل شده از ۳ تالار است. گنجینه این موزه دارای یکصد اثر صنایع دستی ایران است که از استانهای مختلف گردآوری شدهاند. فعالیت موزه به صورت تخصصی در زمینه خشنویسی و صنایع فلزی محسوب میشود. در این موزه آثار برجسته خوشنویسی، سوزن دوزی، لباسهای قاجاری، خاتم کاری، قلمزنی، فلزکاری و کتیبههای مختلف به همراه تابلوهای هنری و اشیا قدیمی جای گرفتهاند.
بخش خوشنویسی موزه بسیار غنی است بطوریکه آثاری از خوشنویسان دورههای مختلف را در خود جای داده است. قدیمیترین اثر خوشنویسی موزه مربوط به سده هفتم هجری است. در این موزه آثار ارزشمندی از خوشنویسان مشهور ایرانی همانند: درویش عبدالمجید طالقانی، میرعماد حسنی، میر علی هروی، میرزا فتحعلی حجاب شیرازی، میرزا غلامرضا اصفهانی، یاقوت مستعصمی، محمد هاشم لولو اصفهانی، میرزا کاظم، میر علی هروی، ظل السلطان محمد باقر خان، محمد جعفر تبریزی، میرزا رضا خان فراهانی، فتحعلی تنکابنی، میرزا اسدالله شیرازی، کیخسرو خروش و فتحعلی واشقانی فراهانی وجود دارد.
همچنین در بخش نقاشی نیز اثری از کمال الملک وجود دارد. در این بخش آثاری از سبک نقاشی قهوه خانه به ویژه آثاری از محمد مدبر و عباس بلوکی فر به نمایش در آمده است.
آدرس: اراک،پارک شهر،بلوار جواد الامه،بلوار آیت الله غفاری،خیابان کاروانسرایی.
موزه صنایع دستی یکی از موزههای شهر اراک است که در سال ۱۳۸۳ در خانه حسنپور افتتاح گردید و در سال ۱۳۹۸ از خانه حسنپور به قلعه وکیل منتقل شد.
موزه صنایع دستی یکی از موزههای شهر اراک است که در سال ۱۳۸۳ در خانه حسنپور افتتاح گردید و در سال ۱۳۹۸ از خانه حسنپور به قلعه وکیل منتقل شد.
موزهٔ صنایع دستی قلعه وکیل تعداد ۲۵۰ اثر شاخص از صنایع دستی هنرمندان استان مرکزی را در خود جای داده است. از جملهٔ این آثار میتوان به فرش دستباف، گلیم، آثار قلمزنی، آثار چوبی، تابلو فرش و تابلو خطاطی اشاره کرد.
این موزه از ۵ بخش تشکیل شدهاست:
بخش خط و خطاطی: در این بخش آثار خوشنویسی و تذهیب هنرمندان معاصر استان مرکزی به نمایش گذاشته شدهاست.
بخش سفال، آبگینه و سرامیک:در این بخش آثار مختلف از انواع ظروف سفالی، آبگینه و سرامیک دیده میشود.
بخش دستبافتهای سنتی (گلیم و فرش): در این بخش نمونههایی از فرش ساروق و همچنین گلیم نقش برجسته خمین و دیگر فرشها دیده میشود
بخش صنایع فلزی و آثار حجمی: در این بخش آثار قلمزنی هنرمندان اراکی روی مس،ملیله کاری زنجان، ورشوسازی و برنج سازی بروجرد و دیگر آثار ساخته شده با فلز دیده میشود.
بخش صنایع چوبی و منسوجات: در این بخش آثار چوبی منبت و معرق و انواع البسه سنتی از هنرمندان استان مرکزی و مناطق دیگر ایران به نمایش درآمدهاست.
آدرس: اراک، میدان شورا، مجموعه بازار تاریخی اراک، مقابل گذر مدرسه سپهداری
موزه تنوع زیستی (موزه حیات وحش) یکی از موزههای شهر اراک است که در اداره کل حفاظت از محیط زیست استان مرکزی قرار دارد. این موزه در زمینی به مساحت ۲۴۵ مترمربع و در سه طبقه و در سال ۱۳۸۷ تأسیس شد. این موزه در میان موزههای تنوع زیستی مراکز استانهای کشور رتبه اول را داراست.
موزه تنوع زیستی (موزه حیات وحش) یکی از موزههای شهر اراک است که در اداره کل حفاظت از محیط زیست استان مرکزی قرار دارد. این موزه در زمینی به مساحت ۲۴۵ مترمربع و در سه طبقه و در سال ۱۳۸۷ تأسیس شد. این موزه در میان موزههای تنوع زیستی مراکز استانهای کشور رتبه اول را داراست.
این موزه شامل ۱۳۰۴ گونه از جانوران شامل مهره داران و بی مهرگان است. همچنین نمونههایی از غاز پیشانی سفید کوچک و شاه باز که در فهرست گونههای آسیب پذیر قرار دارند در این موزه وجود دارد. نمونهای از خروس کولی سینه سیاه که جز پرندگان اتفاقی ایران است نیز در موزه نگهداری میشود.
سالن ۱:در این سالن که در طبقه همکف موزه قرار گرفتهاست انواع پستانداران و پرندگان تاکسیدرمی شده وجود دارد. همچنین در این بخش دو ویترین به صورت دیوارما وجود دارد که نمایش دهنده زیستگاههای برجسته استان مرکزی شامل کویر میقان و سد پانزده خرداد دلیجان است. رد قسمتی از این بخش نیز کلکسیونی از دورانهای حیات بر روی کره زمین مرکب از سنگوارهها، فسیلها و دایناسورها (به صورت شماتیک) به نمایش درآمدهاست.
سالن ۲:این سالن در طبقه میانی موزه قرار گرفته که در آن دیوارمای منطقه هفتاد قله شامل دره چکاب و دره سیبک است.
سالن ۳:این قسمت که در طبقه فوقانی موزه قرار دارد شامل دیوارماهای گوناگون از زیستگاههای استان مرکزی، شامل مناطق لتهدر،شرا و ویترینهایی از حشرات و پرندگان، انواع خزندگان و دوزیستان، موجودات دریایی و نرم تنان میباشد.
آدرس: اراک، تقاطع محیط زیست، خیابان بهشت، مرکز تحقیقات زیست محیطی اداره کل حفاظت محیط زیست استان مرکزی.
موزه سنگ و گوهر جهانبین در سال ۱۳۹۰ توسط علی غفاری، مجموعه دار و هنرمند تراش سنگ های قیمتی در شهر اراک تأسیس شدهاست.
موزه سنگ و گوهر جهانبین در سال ۱۳۹۰ توسط علی غفاری، مجموعه دار و هنرمند تراش سنگ های قیمتی در شهر اراک تأسیس شدهاست.
علی غفاری برنده نشان اصالت جهانی از سوی سازمان جهانی یونسکو و دارنده نشان بین المللی شورای جهانی صنایع دستی بوده و برنده 4 نشان ملی مرغوبیت در تولید آثار هنری می باشد.
این مجموعه حاصل بیش از 20 سال تلاش مستمر در زمینه تحقیق و گردآوری نمونه های مرغوب از کانی های ایران و جهان می باشد و فرصتی برای علاقه مندان و محققان این رشته فراهم آورده تا مجموعه وسیعی از کانی ها و گوهرسنگ ها را به همراه آثار تراش خورده از آن ها، از نزدیک مشاهده نمایند.
این موزه علاوه بر سالن نمایش کانیها، سنگها و گوهرهای تراشخورده، مجهز به آزمایشگاه تخصصی کانیشناسی و گوهرشناسی و کارگاه تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی است.
آموزشگاه موزه جهان بین در طی سال های فعالیت خود، فرصت هایی را جهت آموزش علاقه مندان به هنرصنعت گوهرشناسی و گوهرتراشی فراهم ساخته و همچنان نیز در جهت کارآفرینی و تربیت نیروهای جوان در این رشته گام برمی دارد.
آزمایشگاه تخصصی گوهرشناسی موزه جهان بین در زمینه شناسایی و تعیین هویت و اصالت سنگ های قیمتی، کانی ها و شهاب سنگ ها و صدور شناسنامه برای آن ها، فعال است.
آدرس: اراک، شهرک شهید بهشتی فاز ۲، کوچه خرداد ۷.
موزه مفاخر استان مرکزی یکی از جاذبههای دیدنی این استان است که در زمینی به مساحت دو هزار و ۸۰۰ متر مربع و با زیر بنای یک هزار متر مربع در ساختمان خاکباز در شهر اراک قرار دارد.
موزه مفاخر از جمله موزههای شهر اراک است که در سال ۱۳۸۸ در منزل خاکباز افتتاح گردید.
این موزه از بخشهای مختلفی شامل تالار امام خمینی، تالار مفاخر مذهبی و دینی، تالار مفاخر علمی و فرهنگی، تالار امیرکبیر، تالار قائم مقام فراهانی، تالار مفاخر در قید حیات، تالار سرداران شهید، مرکز اسناد و مفاخر، کارگاه مرمت و عکاسی، حمام قدیمی و خصوصی خانواده خاکباز، آب انبار و قنات، نگارخانه و فروشگاه عرضه محصولات فرهنگی و هنری و نگارخانه محمد مهدی هدایتی تشکیل شدهاست.
در این موزه سردیسها به همراه آثار چاپ شده و اسناد، عکسها و گزارشهای متعلق به امام خمینی، امیرکبیر، قائممقام فراهانی، پروین اعتصامی، کربلایی کاظم کریمی ساروقی، ملامهدی نراقی، ملا احمد نراقی، میرزا حسن آشتیانی، سلمان ساوجی، پروفسور حسابی، دکتر محمد قریب، آیت الله حاج شیخ محمد علی اراکی، علیاکبرخان فراهانی، استاد فتحعلی واشقانی فراهانی، شهید مصطفی چمران، شهید محلاتی، میرزا عیسی فراهانی، آقا ضیاءالدین عراقی، فرهاد رستمپور: استاد علی بصیرت نژاد: استاد ابراهیم دهگان - استاد محمد رضا محتاط - عباس سحاب و فخرالدین عراقی به نمایش درآمدهاست.
موزه مفاخر استان مرکزی یکی از جاذبههای دیدنی این استان است که در زمینی به مساحت دو هزار و ۸۰۰ متر مربع و با زیر بنای یک هزار متر مربع در ساختمان خاکباز در شهر اراک قرار دارد.
ساخت این بنا در اواخر دوره قاجاریه آغاز و پس از چهار سال عملیات اجرایی در سال ۱۳۰۸ خورشیدی به پایان رسیدهاست، نقشه این ساختمان توسط یک مهندس روسی تهیه و اجرای کار توسط استاد مراد چمنی اراکی() انجام شدهاست. بنای موزه مفاخر استان مرکزی از نوع کوشکی با تزئینات آجری خاص دوره قاجاریه ساخته شده و دارای دو ایوان شرقی و غربی است. این ساختمان دارای ۱۱ اتاق، گرمابه خزینهای قدیمی که در گوشه حیاط ساخته شده دو قنات که یکی در محوطه به نام قنات ده و دیگری در زیر آبانبار به نام قنات خان حاکم، میباشد.
قنات ده موقوفه حاج آقا محسن اراکی و قنات خان حاکم توسط میرزا علی اکبر خان تفرشی موسوم به دوام الدوله که حاکم عراق عجم (اراک فعلی و توابع) در زمان ناصرالدین شاه بوده، احداث شدهاست. بنای موزه مفاخر استان مرکزی در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی به شماره ۳۳۳۸ ثبت آثار ملی شد. این بنا در سال ۸۴ با همکاری استانداری استان مرکزی و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و ورثه خاکباز خریداری و با هدف ایجاد موزه مرمت و در بهمن ۸۸ به عنوان موزه مفاخر استان مرکزی افتتاح شد.
آدرس: موزه، خیابان دانشجو، خیابان علوم، کوچه دانشکده هنر.
قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی (سویسی الاصل) به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام حاج محمد حسین میثمی وکیل خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت.
با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار یکی از مراکز مهم فرش ایران بود بسیاری از کمپانیهای خارجی امتیاز تجارت فرش را در زمان ناصرالدین شاه بدست آوردند. گفته شده که در اراک، ۱۴ کمپانی تجارت فرش وجود داشت که برای در انحصار داشتن همه مراحل تولید فرش، شروع به ساخت مجموعههایی در قسمت وسیعی از شرق شهر کردند. این مجموعهها شامل کارگاههای رنگرزی، بافت فرش و محل مسکونی خارجیها بود.
ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با ساختمانهای مسکونی محصور شدهاست. ساختمان آن شامل حیاط، ایوان، شبستان، قسمت همکف و بالاخانه است که در مساحت حدود ۹۰۰ متر مربع و در محوطهای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع قرار دارد. بخش شمالی بنا برونگرا و بخش جنوبی آن نیمه درونگرا است. بخشهایی از خارج بنا و ستونها به وسیلهٔ کاشیهای لعابدار تزئیناتی وجود دارد و در داخل بنا تزئینات خاصی نیست.
ساختمان قلعه وکیل در سال ۱۳۷۰ به مالکیت میراث فرهنگی استان مرکزی در آمد و در تیر ۹۸ به موزه صنایع دستی و هنرهای سنتی استان مرکزی تبدیل شد.
آدرس: خیابان محسنی، کوچه الکه، خیابان هاشمی نژاد.
موزه دفاع مقدس استان مرکزی در شهر اراک، استان مرکزی و در میدان مقاومت واقع شده است. این موزه در نزدیکی دیگر جاذبههای گردشگری شهر مانند بیت امام خمینی (ره) و آرامگاه امام خمینی (ره) قرار دارد.
موزه دفاع مقدس استان مرکزی در شهر اراک، استان مرکزی و در میدان مقاومت واقع شده است. این موزه در نزدیکی دیگر جاذبههای گردشگری شهر مانند بیت امام خمینی (ره) و آرامگاه امام خمینی (ره) قرار دارد.
موزه دفاع مقدس استان مرکزی در زمینی به مساحت ۳۰ هزار متر مربع احداث شده است و برخی از بخشهای آن شامل فضای سبز، نگارخانه، سالن آمفی تئاتر و ۴۲ غرفه از اسناد و عکسهای معرف نقش استان مرکزی در هشت سال دفاع مقدس میشود. کانال ارتباطی فکه و شلمچه، یادمان شهدا و ۲۵۰۰ متر سنگفرش در این موزه طراحی شده است. ۱۰ قاب نقاشی سیاهقلم از شهداری مدافع حرم، ۳۳ قبضه اسلحه سبک، یک دستگاه موتور تریل اهدایی، یک کیوسک تلفن و اسناد و مدارک اسرای عراقی، از جمله اشیای به نمایش گذاشته شده در این باغ موزه هستند.
آدرس: اراک، بلوار قائم مقام فراهانی، هدایت 8، باغ موزه دفاع مقدس استان مرکزی.
موزه آموزش و پرورش اراک یا موزه آموزش و پرورش استان مرکزی از جاهای دیدنی اراک به شمار می رود و شامل اسناد و مدارک آموزش و پرورش، تجهیزات آموزشی می شود.
موزه آموزش و پرورش اراک یا موزه آموزش و پرورش استان مرکزی از جاهای دیدنی اراک به شمار می رود و شامل اسناد و مدارک آموزش و پرورش، تجهیزات آموزشی می شود.
موزه آموزش و پرورش اراک در سال ۱۳۸۸ در سه طبقه گشایش یافت و شامل پژوهشسرای خلیج فارس و نمایشگاه دائمی مواد مخدر میشود. در این موزه اسناد و مدارک آموزش و پرورش، تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی و غرفههای مختلف مانند شهدا، خیرین مدرسهساز، پرورشی، تربیتبدنی آموزشی، نهضت سوادآموزی، شهدا، سمعی و بصری و تالیفات به نمایش گذاشته شده است. موزه آموزش و پرورش یکی از جاذبه های گردشگری اراک به شمار میرود.
آدرس: اراک، میدان شهدا، ابتدای پل خیبر، کوچه آموزش و پرورش.